ไฟฟ้ากระแสตรง (R และ C)
บทนี้เปลี่ยนจากประจุที่อยู่นิ่งในบทไฟฟ้าสถิต มาสู่ประจุที่เคลื่อนที่เป็นกระแส — ครอบคลุมทั้งวงจรตัวต้านทาน (R) ที่คุ้นเคย และตัวเก็บประจุ (C) ที่ต่อเชื่อมกับบทไฟฟ้าสถิตก่อนหน้า
กระแสไฟฟ้าและกฎของโอห์ม
กระแสไฟฟ้า (I) คืออัตราการไหลของประจุผ่านหน้าตัดตัวนำ I = Q/t มีหน่วยเป็นแอมแปร์ (A) โดย 1 A = 1 C/s
กฎของโอห์มกล่าวว่าสำหรับตัวนำที่มีอุณหภูมิคงตัว ความต่างศักย์ตกคร่อมตัวนำแปรผันตรงกับกระแสที่ไหลผ่าน V = IR โดย R คือความต้านทานของตัวนำนั้น
ความต้านทานของตัวนำสม่ำเสมอคำนวณจาก R = ρL/A โดย ρ คือสภาพต้านทานไฟฟ้า (ค่าคงตัวเฉพาะวัสดุ) L คือความยาว และ A คือพื้นที่หน้าตัด — สายไฟยาวและบางมีความต้านทานมากกว่าสายสั้นและหนา
การต่อตัวต้านทาน
ตัวต้านทานต่ออนุกรม: กระแสไหลผ่านทุกตัวเท่ากัน ความต้านทานรวมคือผลรวมตรงๆ R_รวม = R₁ + R₂ + ... — ความต้านทานรวมจะมากกว่าตัวต้านทานตัวใดตัวหนึ่งเสมอ
ตัวต้านทานต่อขนาน: ความต่างศักย์ตกคร่อมทุกตัวเท่ากัน ส่วนกระแสแยกไปตามแต่ละสาย ความต้านทานรวมคำนวณจาก 1/R_รวม = 1/R₁ + 1/R₂ + ... — ความต้านทานรวมจะน้อยกว่าตัวต้านทานตัวใดตัวหนึ่งเสมอ
- อนุกรม: กระแสเท่ากันทุกตัว, R รวมกันตรงๆ
- ขนาน: ความต่างศักย์เท่ากันทุกตัว, 1/R รวมกันแบบผกผัน
กำลังไฟฟ้า
กำลังไฟฟ้าคืออัตราการใช้พลังงานไฟฟ้าต่อเวลา คำนวณได้สามรูปแบบเทียบเท่ากัน P = IV = I²R = V²/R เลือกใช้รูปแบบที่ตรงกับตัวแปรที่โจทย์ให้มา
อุปกรณ์ไฟฟ้าที่มีกำลังไฟสูง (เช่นเครื่องทำน้ำอุ่น) จะใช้พลังงานเร็วกว่าอุปกรณ์กำลังไฟต่ำ (เช่นหลอดไฟ LED) ถ้าเปิดใช้เวลาเท่ากัน
ตัวเก็บประจุในวงจร
ทบทวนจากบทไฟฟ้าสถิต: ความสามารถในการเก็บประจุ C = Q/V และพลังงานที่สะสมในตัวเก็บประจุคือ E = ½CV² (ไม่ใช่ QV ตรงๆ เพราะความต่างศักย์เพิ่มขึ้นทีละน้อยขณะประจุสะสม)
การต่อตัวเก็บประจุมีสูตรกลับกันกับตัวต้านทาน: ต่อขนานความสามารถรวมกันตรงๆ C_รวม = C₁ + C₂ + ... (เหมือนเพิ่มพื้นที่แผ่นตัวนำ) ส่วนต่ออนุกรมใช้ 1/C_รวม = 1/C₁ + 1/C₂ + ...
เมื่อชาร์จตัวเก็บประจุผ่านตัวต้านทาน กระแสจะไหลมากที่สุดตอนเริ่มต้น (ตัวเก็บประจุยังไม่มีประจุ V=0) แล้วค่อยๆลดลงจนเป็นศูนย์เมื่อตัวเก็บประจุเต็ม (V เท่ากับแหล่งจ่าย) — ตอนคายประจุ กระแสจะไหลย้อนทางและลดลงเรื่อยๆจนเป็นศูนย์เช่นกัน
- C ต่อขนาน: C_รวม = C₁ + C₂ + ... (สูตรตรงข้ามกับ R)
- C ต่ออนุกรม: 1/C_รวม = 1/C₁ + 1/C₂ + ... (สูตรตรงข้ามกับ R)
- กระแสไฟฟ้า
- I = Q/t
- กฎของโอห์ม
- V = IR
- ความต้านทานตัวนำ
- R = ρL/A
- กำลังไฟฟ้า
- P = IV = I²R = V²/R
- พลังงานสะสมในตัวเก็บประจุ
- E = ½CV²